TÜİK verilerine göre 42,2 milyon ton atık tehlikeli kategoride yer aldı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılı atık istatistikleri çalışması kapsamında; tüm belediyelerden, 50 ve üzeri çalışanı bulunan imalat sanayi işyerlerinden, kurulu gücü 100 MW ve üzeri termik santrallerden, altyapısı tamamlanmış organize sanayi bölgelerinden (OSB), Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’ne üretim beyanı yapan maden işletmelerinden ve lisanslı veya geçici faaliyet belgeli atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinden veri derledi.
Toplam atık miktarı 120 milyon ton olarak hesaplandı
Araştırma kapsamındaki sektörlerde, 2024 yılında 42,2 milyon tonu tehlikeli atık olmak üzere toplam 120 milyon ton atık oluştu. Bu miktarın 24,4 milyon tonu imalat sanayinden, 40,5 milyon tonu madencilikten, 26,5 milyon tonu termik santrallerden, 397 bin tonu OSB’lerden ve 32,3 milyon tonu belediyelerden toplandı.
İmalat sanayi atıklarının yüzde 70’i geri kazanıma gönderildi
İmalat sanayi işyerlerinde 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 24,4 milyon ton atık meydana geldi. Oluşan atıkların %70,1’i satıldı veya lisanslı atık işleme tesislerine gönderildi. %12,1’i tesis içinde geri kazanıldı veya dolgu malzemesi olarak kullanıldı. %10,8’i düzenli depolama tesislerine gönderilirken, %2,6’sı yakma tesislerinde bertaraf edildi. Kalan kısmın %2,4’ü belediye ya da OSB yönetimleri tarafından toplandı, %1,8’i işyeri sahasında depolandı, %0,1’i ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
Madencilik sektöründe 1 milyar tonun üzerinde atık oluştu
Maden işletmelerinde dekapaj malzemesi hariç 40,5 milyon ton atık tespit edildi. Dekapaj malzemesi dahil edildiğinde ise toplam 1 milyar 61 milyon ton atık meydana geldi. Bu miktarın %99,99’u mineral atıklardan oluştu. Toplam atığın %85,1’i pasa sahaları ve atık barajlarında bertaraf edilirken, %12,5’i ocak içine geri dolduruldu, %2,4’ü ise farklı yöntemlerle geri kazanıldı veya bertaraf edildi.
Termik santrallerde 26,5 milyon ton atık üretildi
Termik santrallerde 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 26,5 milyon ton atık oluştu. Bu atıkların %84,6’sını kül ve cüruf, %15,4’ünü diğer atıklar oluşturdu. Toplam atığın %86,9’u kül dağı, kül barajı veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilirken, %13,1’i lisanslı tesislerde işlendi veya maden ocaklarında dolgu amacıyla kullanıldı.
Organize sanayi bölgelerinde 397 bin ton atık toplandı
Organize sanayi bölgelerinde (OSB) altyapı hizmetleri ve idari faaliyetler sonucu 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 397 bin ton atık üretildi. Oluşan atıkların %95,5’i atık işleme tesislerine gönderilirken, %4,5’i diğer yöntemlerle bertaraf edildi.
Belediyelerde 32,3 milyon ton atık toplandı
Toplam 1.401 belediyenin 1.392’sinde atık toplama hizmeti verildi. Bu belediyelerde toplanan 32,3 milyon ton atığın %88,9’u atık işleme tesislerine, %10,9’u belediye çöplüklerine gönderildi. %0,3’ü ise diğer yöntemlerle bertaraf edildi. Kişi başı günlük ortalama atık miktarı 1,09 kilogram olarak hesaplandı.
Belediyelerin işlettiği atıksu arıtma tesislerinde 353 bin ton (kuru madde bazında) arıtma çamuru oluştuğu bildirildi.
Atık işleme tesislerinde 195 milyon ton atık işlendi
Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde toplam 195 milyon ton atık işleme tabi tutuldu. Bu miktarın 139 milyon tonu bertaraf edilirken, 56 milyon tonu geri kazanıldı. Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton atık, yakma tesislerinde ise 448 bin ton atık bertaraf edildi.
Beraber yakma (ko-insinerasyon) tesislerinde 4,7 milyon ton atık yakılarak enerji geri kazanımı sağlandı. Kompost tesislerinde 124 bin ton atık, diğer geri kazanım tesislerinde ise toplam 51,5 milyon ton metal, plastik, kâğıt ve mineral atık geri kazanıldı.
